در سالهای اخیر، فوتبال جهان شاهد تغییرات عمدهای در ساختار و سیاستهای خود بوده است؛ یکی از مهمترین این تحولات، نقش پررنگ عربستان سعودی در برگزاری و تأمین مالی جام باشگاههای جهان است. رویدادی که حالا بیش از همیشه با چالشهایی مانند تقویم فشرده رقابتی، فشار روی بازیکنان و حتی نگرانیهای محیطزیستی روبرو است. اما چرا عربستان تصمیم به چنین سرمایهگذاری هنگفتی گرفت و این موضوع چه تبعاتی برای فوتبال، بهویژه برای فوتبال ایران، دارد؟
سال ۲۰۲۵ قرعه میزبانی جام باشگاههای جهان ۳۲ تیمی به میامی آمریکا افتاد اما شاید بدون حمایت مالی صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان (PIF)، این رویداد اصلاً شکل نمیگرفت. جایزه ۱ میلیارد دلاری باعث شد باشگاههایی چون رئال مادرید حتی حاضر شوند بازیکنان کلیدی خود را زودتر جذب کنند تا با قدرت بیشتری پای به مسابقات بگذارند. همین منابع مالی هنگفت، علاوه بر ایجاد رقابتی نابرابر در لیگهای داخلی اروپا، موجب افزایش انتقادات درباره تبعات اقتصادی و اخلاقی این پولها در فوتبال شده است.
عربستان سعودی با خرید سهام بخش قابل توجهی از پلتفرم پخش ورزشی DAZN و خرید حق پخش مسابقات، نه تنها فوتبال را به ابزاری برای نفوذ منطقهای بدل کرده، بلکه به نوعی کنترل پوشش جهانی این تورنمنت را هم بهدست آورده است. امری که نگاههای زیادی را به سمت ارتباط احتمالی این سرمایهگذاریها و کسب میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ توسط ریاض جلب کرده است. کشورهایی مثل استرالیا حتی فرصت مقابله جدی و رقابت برای میزبانی را هم پیدا نکردند و این فرآیند نیز محل بحث و انتقاد قرار گرفت.
در این میان، فوتبالدوستان و کارشناسان ایرانی با نوعی تناقض روبرو هستند: از یک سو افزایش اعتبار اقتصادی و چهرهسازی برای منطقه خاورمیانه فرصتی است که فوتبال ایران نیز میتواند از آن بهرهمند شود. اما از سوی دیگر، تقویت باشگاههای عربستانی و جذب ستارههای بینالمللی به این کشور، چالشهای جدی برای تیمهای ایرانی، چه در عرصه آسیا و چه حتی در مناسبات نقلوانتقال و درآمدزایی فوتبال کشورمان ایجاد میکند.
همچنین، الگوبرداری از تبلیغات و بستههای حمایتی سعودیها در فوتبال، این خطر را دارد که باشگاههای ایرانی نیز بدون برنامهریزی دقیق به دنبال ورود سرمایههای خارجی اما بدون نظارت و برنامه پایدار باشند. از منظر اجتماعی هم، نگرانیهایی درباره تطابق فرهنگی، مشکلات محیطزیستی ناشی از توسعه بیرویه فوتبال در صحرا و همچنین فشار مضاعف تقویم فوتبالی بر روی بازیکنان پابرجاست.
در نهایت، اگر چه فیفا سرمایهگذاریهای عربستان را یک فرصت برای جهانی شدن فوتبال میداند، اما نباید از تاثیرات بلندمدت آن بر رقابتپذیری، عدالت ورزشی و الگوهای اداره باشگاهها در منطقه و ایران غافل شد. فوتبال ایران اگر بخواهد از این تحول جهانی سهمی داشته باشد، باید نگاه استراتژیک، مدیریت حرفهای و بهرهگیری از تجارب موفق و نیز توجه به توسعه پایدار را بیش از همیشه سرلوحه کار خود قرار دهد.
ارسال دیدگاه