داغ شدن هوا در مسابقات ورزشی، بهویژه در رقابتهایی که در تابستان یا در مناطقی با آبوهوای گرم برگزار میشوند، همواره دغدغهای جدی برای بازیکنان و کادر فنی است. ژاکتهای خنککننده (Cooling Jackets) یکی از جدیدترین ابزارهایی هستند که برای کاهش دمای بدن ورزشکاران و جلوگیری از افت عملکرد یا حتی خطرات گرمازدگی به کار گرفته میشوند.
ژاکتهای خنککننده چگونه ساخته میشوند؟
نخستین نمونههای ژاکتهای خنککننده، دهههای ۵۰ و ۶۰ میلادی توسط ارتش استفاده شدند. آن نمونهها با استفاده از جریان یافتن آب سرد در لایههایی خاص و نیاز به منبع تغذیه کار میکردند. اما امروزه این محصولات پیشرفتهتر شدهاند و دیگر نیازی به برق و سیستم گردش آب ندارند. نمونههای فعلی، نظیر محصولات Adidas با فناوری Climacool، از یک جلیقه خنککننده و ژاکت عایق تشکیل شدهاند که میتوانند حرارت بدن را کاهش دهند.
نحوه استفاده و تاثیر ژاکتهای خنککننده
ورزشکاران حرفهای از جمله بازیکنان منچستر یونایتد، این ژاکتها را پس از گرم کردن بدن و در بین دو نیمه همراه با استراحت از تمرینات سنگین میپوشند تا دمای مرکزی بدن کاهش پیدا کند. تحقیقات نشان داده کاهش دمای بدن باعث افزایش استقامت، بهبود عملکرد و کاهش احتمال گرمازدگی میشود. پوشش کامل بخش عمدهای از بدن و استفاده طولانیتر از جلیقه نیز نقش مهمی در تاثیرگذاری آن ایفا میکند.
استفاده در فوتبال و سایر رشتهها
در رویدادهایی همچون جام جهانی باشگاهها یا مسابقات بینالمللی فوتبال، استفاده از ژاکتهای خنککننده و ایجاد وقفههای خنککننده به یک راهکار معمول تبدیل شده است. در شرایط آبوهوای بسیار گرم، حتی برخی نیمکتنشینها ترجیح میدهند ابتدا در رختکن بمانند و فقط هنگام نیاز وارد زمین شوند.
در سایر رشتهها مثل فرمول یک، دوچرخهسواری و تنیس نیز، ژاکتهای خنککننده برای کاهش خطرات ناشی از گرمای بیش از حد و بهبود احساس راحتی ورزشکاران مورد استفاده قرار میگیرند. مثلاً رانندگان فرمول یک با توجه به دمای بالای کابین (تا ۶۰ درجه سانتیگراد)، برای جلوگیری از ازدستدادن آب بدن و حفظ تمرکز، از این فناوریها بهره میبرند.
آیا ژاکتهای خنککننده به تنهایی کافیاند؟
به اعتقاد متخصصان فیزیولوژی محیطی، ژاکتهای خنککننده مؤثرند، اما بهترین راهکار، اجتناب از برگزاری مسابقات در شرایط دمایی سخت است. با این حال معمولا بهدلیل برنامهریزی یا جذابیت تلویزیونی مسابقات، چنین چیزی ممکن نیست. بنابراین مصرفکنندگان حرفهای فوتبال و تیمهای ملی برای آمادگی بیشتر و جلوگیری از آسیبها، به سراغ راهکارهایی مثل ژاکتها و جلیقههای خنککننده میروند.
با توجه به پیشبینی گرمای شدید در جام جهانی ۲۰۲۶، انتظار میرود ژاکتهای خنککننده یا ابزار مشابه به صورت گسترده توسط تیمها به کار گرفته شود تا بازیکنان در بهترین وضعیت جسمی قرار داشته باشند.
ارسال دیدگاه